تمکین

این موضوع هم در فقه و هم در مواد قانون مدنی و دیگر قوانین به وضوح بیان گردیده است.

با این توضیح که قانون گذار زن و شوهر را موظف به رعایت حسن خلق و نیک رفتاری در قبال یکدیگر کرده است ، البته این موضوع که ضمانت اجرایی این تکلیف چیست و تا کجا می توان الزام طرف مقابل را به این تعهد دانست ، مورد اختلاف و بحث بوده است.

جامعه و خصوصاٌ زن و شوهر هایی که قصد جدایی از همدیگر را دارند بیشتر با واژگانی همچون تمکین و نشوز در برخورد هستند.

تعریف ساده ای که میتوان از تمکین داشت ، ایفای تعهداتی است که زوجین به واسطه عقد نکاح به آن ملتزم می شوند.

قانون گذار برای زوج یک سری تکالیف مالی و غیر مالی تعریف کرده است که عدم ایفای آن تعهدات ، ضمانت اجراها خاص خود رادر بر دارد.در مقابل نیز ، یک سری تکالیف غیر مالی برای زوجه تعریف شده است که ممانعت از انجام آنها نیز،حقوقی را برای مرد ایجاد میکند که در ادامه به تبین آنها خواهیم پرداخت.

الف) وظایف زوج:
زوج موظف به پرداخت نفقه زوجه می باشد.نفقه مشتمل بر اموری مانند مسکن،خوراک،پوشاک،هزینه های درمانی و نیز مستخدم در صورتی که زوجه قبل از ازدواج عادت به داشتن مستخدم داشته است می باشد.عدم تهیه و فراهم نیاوردن نفقه توسط زوج ، این حق را به زوجه می دهد که مبادرت به اقامه دعوی کیفری و حقوقی به طرفیت زوج نماید.
همچنین مرد بنا بر قاعده عام مکلف به حسن معاشرت و برخورد نیکو با زوجه خویش می باشد که عدم رعایت امورات فوق می تواند منجر به تجویز طلاق برای زوجه گردد.
ب) وظایف زوجه :
زوجه بنابر مفاهیم فقهی و قانونی مذکور در منابع حقوقی،موظف به تمکین از همسر خود می باشد .حقوق دانان تمکین را در دو معنای عام و خاص تعریف کرده اند .در معنای عام ،تمکین شامل تمام آن اموری است که رعایت آنها لازمه ادامه زندگی مشترک بین زوجین است . اعم از تعهدات اخلاقی و غیره .

تمکین در مفهوم خاص آن،تبعیت زن از درخواست زوج مبنی بر همبستری معنا گردیده است. به طور کلی ، آن چه که در رویه قضایی و تاریخ دادگستری ایران به اجرا در آمده آن است که عدم تمکین زوجه تنها در معنای خاص آن مورد توجه قرار گرفته است .

آنچه که لازم به ذکر است و کمتر درباره ی آن در مباحث حقوقی سخن گفته شده است شرح و توضیح این مسئله است که وظایفی همچون خانه داری ، طبخ غذایی ،شست و شوی و نظافت ، نگهداری از فرزندان و حتی شیر دادن به طفل از وظایف زوجه نمی باشد و وی می تواند از بابت تمامی آنها مطالبه اجرت از زوج نماید و عدم انجام آنها معنای عدم تمکین (نشوز) را ندارد.چرا که همانطور که گفته شد،نشوز و ناشزه بودن زوجه تنها در صورت عدم تمکین خاص است .

البته زوجه می تواند در مواردی ، حتی از تمکین خاص هم سرباز زنند.

این موارد در ۵ موضوع در قانون تصریح شده است:

استفاده از حق حبس(موضع ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی)
بیماری واگیر دار شوهر (موضوع ماده ۱۱۲۷ قانون مدنی)
بیماری زوجه به ویژه در ایام وضع حمل (مستبط از ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی )
اختیار مسکن جداگانه بنا به حکم دادگاه در صورت اثبات خوف مالی و یا جانی و یا آبرویی برای زوجه (موضوع ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی)
حج زوجه(مانند حج واجب در صورت مستطیع بودن زوجه )

رفتن به نوارابزار