کم‌اختیارترین وزارتخانه دولت چه وزرایی به خود دیده است؟

شوشتری ۱۶سال وزیر دادگستری بود، که بیشترین دوران را به خود اختصاص داده است
شوشتری ۱۶ سال وزیر دادگستری بود، که بیشترین دوران را به خود اختصاص داده و کمترین زمان هم آیت‌الله محمدرضا مهدوی‌کنی است که چند ماه بیشتر در این منصب نبوده است.
مهدیه بهارمست: کم‌تر از یک ماه تا معرفی وزاری کابینه دولت دوازدهم باقی مانده و همزمان گمانه‌زنی‌ها برای گزینه‌های احتمالی بالا گرفته است. در این میان یکی از وزارت‌خانه‌ای که نام‌هایی برای نشستن بر صندلی وزارت مطرح می‌شود، وزارت دادگستری ‌است. وزارت‌خانه‌ای که همین چند روز پیش وزیر دادگستری اعلام کرد این وزارت‌خانه یکی از کم‌اختیار‌ترین وزارت‌خانه‌های دولت است.

بحث درباره بودن یا نبودن این وزارتخانه اما تاریخی به اندازه انقلاب ایران دارد. به طوریکه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، کمیته انقلاب در دادگستری تشکیل شد و به شکایات مردم از مسئولان سابق رسیدگی می‌کرد. از همان سال که دولت موقت مهدی بازرگان زمام امور را به دست گرفت جایگاه وزارت دادگســتری محل بحث بــود اما در نهایت مورد تأیید بزرگان انقلاب قرار گرفت. از آن ایام تاکنون که قریب به ۳۹ ســال می‌گذرد و ۱۱ نفــر از چهره‌های سیاســی- حقوقی بر صندلی ایــن وزارتخانه تکیه زده اند و نامشــان در تاریخ وزارتخانه ثبت شده است. اما در این میان محدودیت اختیارات وزیر دادگســتری نقطه مشــترک درد دل همه وزرایی اســت که طعم زمامداری وزارت دادگستری را چشــیده اند.

طی سال‌های اخیر اما چهره‌های متعددی به عنوان وزیر دادگستری راهی این وزارتخانه شدند. در میان آنها اسماعیل شوشتری با ۱۶ سال سابقه در منصب وزارت دادگستری بود، که بیشترین دوران را به خود اختصاص داده است و کمترین زمان هم آیت الله محمدرضا مهدوی کنی(قدس سره) است که چند ماه بیشتر در این منصب نبوده است.

وزارت دادگستری چه می‌کند؟

از جمله وظایف وزارت دادگستری به عهده‌دارشدن کلیه مسائل مربوط به روابط قوه قضائیه با قوه مجریه برمی‌گردد، که براساس قانون شامل اموری مانند ارائه و پیگیری برنامه و بودجه نیروی انسانی (اداری و استخدامی) و امکانات و تسهیلات مورد نیاز وزارت دادگستری و قوه قضائیه، تهیه و تدوین و پیگیری تصویب آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها و مجوزهای مورد نیاز قوه قضائیه در هیئت دولت، تسلیم لوایح قضائی ارائه شده از سوی رئیس قوه قضائیه به دولت و دفاع در مراحل تصویب جهت تقدیم به مجلس شورای اسلامی می‌شود.

همچنین بر اساس قانون مسئولیت کلیه مسائل مربوط به روابط قوه قضائیه با قوه مقننه است، مثلا بررسی طرح‌های قانونی مرتبط با قوه قضائیه و انعکاس نظرات قوه قضائیه یا مشارکت در تنظیم لوایح قضائی، پیگیری و دفاع از آن در مجلس شورای اسلامی و انعکاس نظرات قوه قضائیه و حتی ارائه پاسخ‌های قوه قضائیه در ارتباط با شکایات و تحقیق‌و‌تفحص از قوه قضائیه موضوع اصول ۷۶ و ۹۰ قانون اساسی از دیگر وظایف وزارت دادگستری است.

مسئولیت و پاسخ‌گویی در قبال رئیس‌جمهوری و مجلس شورای اسلامی در رابطه با وظایف خاص محوله و دیگر مصوبات هیئت وزیران، انجام وظایف و اعمال اختیاراتی که از سوی رئیس‌جمهوری یا هیئت‌دولت محول می‌شود، تهیه و وضع آیین‌نامه‌ها و صدور بخش‌نامه‌ها در حدود وظایف محوله و مصوبات هیئت وزیران، امضای عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، موافقت‌نامه‌ها و قراردادهای قضائی با سایر دولت‌ها در صورت اعطای نمایندگی از سوی رئیس‌جمهور با هماهنگی قوه قضائیه، اقدام در جهت احقاق حقوق شهروندان ایرانی مقیم خارج از کشور، پاسخ به استعلامات حقوقی دستگاه‌ها و هماهنگی در امور بین‌الملل نظیر قراردادهای همکاری و معاضدت قضائی، استرداد مجرمین و انتقال محکومین و… از مهم‌ترین وظایف این وزارتخانه است.

جدول زیر نگاهی دارد به وزرای دادگستری از ابتدای انقلاب تاکنون:

وزرای دادگستری
سابقه وزیران
دوره ریاست‌جمهوری
۱
اسدالله مبشری
وکیل دادگستری، قاضی، ادیب، شاعر، مترجم و به فلسفه احاطه به موسیقی علاقه داشته.
در دوره دولت نخست موقت جمهوری‌اسلامی‌ایران (۵۷ الی ۵۸)
۲
احمد صدرحاج‌سیدجوادی
اعضای نهضت مقاومت ملی
دادستانی تهران
عضو شورای ملی
در دوره دولت نخست موقت جمهوری اسلامی ایران
۳
محمدرضا مهدوی‌کنی
عضویت به عنوان فقیه در شورای نگهبان قانون اساسی
در دوره کابینه شورای انقلاب
در سال ۵۸ چند ماهی بر کرسی وزارت دادگستری بود و بعد به عنوان وزیر کشور رجایی انتخاب شد.
۴
ابراهیم احدی
اعضای حزب ملی ایران
در دوره دولت نخست (۵۹ الی ۶۰)
به دلیل محدود بودن اختیاراتش استعفا داد.
۵
محمد اصغری
وزیر دولت موقت مهدوی‌کنی
از دولت دوم ریاست جمهوری و دولت دوم موقت تا دولت سوم (۶۰ الی ۶۴)
۶
حسن ابراهیم‌حبیبی
وزیر ارشاد دولت بازرگان
در دوره دولت چهارم
۷
محمداسماعیل شوشتری
رئیس سازمان زندان‌ها از سال ۶۶ الی ۶۸
از دولت پنجم تا هشتم‌‌‌
یعنی از ۶۸تا۸۴ به‌مدت ۱۶سال وزیر دادگستری بود.
۸
جمال کریمی‌راد
تحصیلات حقوقی
در دوره دولت نهم که در سال ۸۵ بر اثر تصادف در جاده سلفچگان فوت کرد.
۹
غلامحسین الهام
عضو حقوقدان شورای نگهبان
در دوره دولت نهم
۱۰
سیدمرتضی بختیاری
رئیس سازمان زندان‌ها
استاندار اصفهان در دولت نهم
دولت دهم در دوره
۱۱
مصطفی پورمحمدی
معاون برون مرزی وزیر اطلاعات علی فلاحیان
وزیر کشور در دولت احمدی‌نژاد
از دولت یازدهم تاکنون

رفتن به نوارابزار